Pierwszy numer „Przeglądu Powszechnego” ukazał się zimą, w styczniu 1884 r. Jego twórca ks. Marian Morawski SJ tak pisał w artykule programowym „Cel i zadanie Przeglądu Powszechnego”: „Jest, jak sądzimy, potrzeba pisma periodycznego o szerokich ramach, które by za hasło miało: aktualność i zasadniczość – podnosić na wszystkich polach kwestie najaktualniejsze, a sprowadzać je do zasad, reasumować doniosłe wypadki i wybitne prądy myśli pojawiające się w kraju i po świecie, a dochodzić do ich gruntu i sądzić je rozumem oświeconym wiarą, doświadczeniem własnych nieszczęść i widokiem kolei, przez które dzisiaj sąsiednie kraje przechodzą.

To miejsce chcemy zająć i tej potrzebie zadość uczynić założeniem Przeglądu Powszechnego.

(…) Podejmując tedy w naszym piśmie omówione wyżej zadanie, zakreślamy sobie plan następujący. Przede wszystkim podnosić i opracowywać chcemy zasadnicze kwestie społeczne t.j. zagadnienia i interesy, które w życiu społeczeństwa mają właściwe pole, ale których korzeni szukać trzeba w religii i filozofii, a ostatnie wyniki spotyka się w ekonomii i polityce”.

Ks. Morawski nie zamierzał odbiegać od problemów dnia dzisiejszego: „Obok tych kwestii ogólnych i zasadniczych, podejmować także chcemy praktyczne sprawy i interesy na krajowym gruncie z dnia na dzień powstające”. Ale rolę pisma widział inaczej niż twórcy częściej ukazujących się periodyków: „Dzienniki donoszą zwykle o głośniejszych zajściach, wybijających się od czasu do czasu nad powierzchnię społecznego życia; ale takie luźne fakty mało mówią, mylą nawet często, gdy ich nie wiąże znajomość wewnętrznych stosunków i prądów myśli miejscowych. Otóż do tej znajomości zmierzać chcemy w miarę jak siły i stosunki nasze, da Bóg, szerzyć się będą”.

Redakcja „Przeglądu Powszechnego” do dziś kieruje się wskazaniami sprzed ponad stu dwudziestu lat. Pozostajemy wierni tradycji miesięcznika. Jednocześnie uruchamiamy Blog Powszechny, by stworzyć płaszczyznę dyskusji z naszymi Czytelnikami i przyjaciółmi oraz by poznać się z Czytelnikami zupełnie nowymi, niemającymi wcześniej do czynienia z naszym pismem. Kto wie, może powstanie z tego społeczność sympatyków „PP”.

Sądzimy też, że – cytując dalej ks. Morawskiego – „Czytelnikowi w ten sposób milej będzie z rzeczywistym autorem mieć do czynienia, aniżeli z abstrakcyjną redakcją [odnosił się on do wprowadzenia podpisów pod tekstami – przyp. red.]; redakcja zaś złoży na autora odpowiedzialność za szczegóły jego pracy, a wymagać tylko będzie, by treść jej w ogólności zgodziła się z duchem i zadaniem „Przeglądu”. Forma bloga powoduje, że nie będziemy się jednak ściśle trzymać wszystkich założeń pierwszego naczelnego, który zapewniał, że „osobistej zwłaszcza polemiki bezwarunkowo unikać chcemy”. Przeciwnie – liczymy na żywą dyskusję (spory, ale nie walki). Zwłaszcza, że mamy o czym rozmawiać!

Ks. Morawski kreślił optymistyczny obraz polskiego społeczeństwa: „Podczas gdy tyle innych krajów w Europie przechodzi ciężkie koleje i widocznemu ulega rozkładowi, nasze społeczeństwo, dzięki Bogu, dzięki pewnym sprzyjającym okolicznościom, a zwłaszcza próbom i niedolom, któreśmy przeboleli, zdaje się być na drodze pewnego organicznego postępu: praca mnoży się i doskonali, życie religijne i ruch naukowy zdobywają coraz szersze podstawy, klasy wyższe zajmują się szczerze ulepszaniem bytu i oświecaniem niższych, a te się wywdzięczają rosnącym co dzień zaufaniem, w politycznych stosunkach dajemy dowód trzeźwości i zgodności z porządkiem i władzą, jakich świat o nas nie przypuszczał, w dziedzinie umiejętności choć swoją grzędę skrzętnie uprawiamy, a w sztuce już głośne w świecie zajęliśmy stanowisko; wreszcie w ślad za tym organicznym rozwojem mnożą się pojęcia i zdania różnych odcieni i ścierają żywo”. Czy dziś możemy być z siebie i z polskiego życia publicznego aż tak zadowoleni? Nie piszemy drobiazgowo, co znajdziecie w blogu. Odwiedzajcie nas!

Redakcja Bloga Powszechnego

o. Tomasz Kot SJ
redaktor naczelny „Przeglądu Powszechnego”