Być może każdy z nas, gości i autorów “Blogu Powszechnego”, interesuje się jakąś “cudzą” kulturą. Warto przecież upodobać sobie jakiś kraj, region czy naród – i zgłębiać jego historię, poznawać tradycje. Zapewne znajdzie się w bliskim otoczeniu jakiś germanofil, rusofil czy frankofil; zdarzają się między nami miłośnicy kultur starożytnych. Odkrywamy urok obcego języka, staramy się uchwycić osobliwości mowy. Któż nam zabroni całe lata spędząć nad sztuką – już to skandynawską, już to słowiańską albo dowolną inną. To nasze poszukiwanie piękna.

Czasami jednak, kiedy już umiłujemy sobie tę czy inną kulturę – spływają na nas (ale może powinienem pisać tylko w swoim imieniu) wątpliwości, i to zupełnie zasadnicze. Co się kryje za piramidami egipskimi? Jaka była istota poezji tyrtejskiej? Do jakiego stopnia można oddać serce wybranej kulturze? A może po prostu zdać się na obiektywizującą obserwację, skoro taka podejrzliwość obroni nas przed ryzykiem składania hołdu ciemięstwu? Pamiętam, jak na zajęciach z tradycji antycznych czytaliśmy wiersz Zbigniewa Herberta “Przemiany Liwiusza”: 

Czytając dzieje Miasta ulegali złudzeniu

że są Rzymianami lub potomkami Rzymian 

(…) wszystkie podboje wydawały się słuszne

znaczyły po prostu zwycięstwo tego co lepsze silniejsze

dlatego bolała ich klęska nad Jeziorem Trazymeńskim

dumą napawały przewagi Scypiona

śmierć Hannibala przyjęli z niekłamaną ulgą 

(…)

Dopiero mój ojciec i ja za nim

czytaliśmy Liwiusza przeciw Liwiuszowi

pilnie badając to co jest freskiem

dlatego nie budził w nas echa teatralny gest Scewoli

krzyk centurionów tryumfalne pochody

a skłonni byliśmy wzruszać się klęską

Samnitów Gallów czy Etrusków

liczyliśmy mnogie imiona ludów startych przez Rzymian na proch 

Czy moralnie jest wielbić określoną kulturę? Może lepiej, bezpieczniej kochać światło na murze, splendor nieba? A może odpowiedzią jest – wiedza plus wrażliwość?