Współczesność z jej sztandarowymi hasłami wolności, równości i poszanowania czy wręcz uwielbienia dla różnorodności, kwestionuje prawomocność narzucanych z zewnątrz norm. Twierdzi się, że stanowią one ograniczenie indywidualnej wolności, ponieważ nie pochodzą od danej jednostki, lecz wywodzą się z tradycji lub są wytworem społeczeństwa, w którym jednostka żyje. Pojedynczy człowiek nie ma na nie wpływu, więc owe normy go ewidentnie ograniczają, czemu należy przeciwdziałać, jako że uważa się, iż człowiek powinien mieć prawo do wolnej, autentycznej ekspresji.

Ponadto twierdzi się, że nie da się przekonująco dowieść wyższości jednego systemu norm nad drugim, należy więc uznać, że wszystkie one są jednakowo uprawnione, zaś jednostka może tworzyć swój prywatny zestaw zasad, którymi będzie się kierować. Ważne, żeby były one wybierane w sposób wolny. Jeśli tak jest, to są sobie równe i traktować je należy w sposób równy. Jedyną uzgodnioną i obowiązującą wszystkich zasadą pozostaje wówczas nieredukowalny wymóg tolerancji.

Postaram się wykazać, że wpada się w ten sposób w pułapkę podobną do tej, w którą wpadli sceptycy, twierdząc, że o żadnej rzeczy nie można orzekać nic pozytywnego, bo nieuchronnie popełni się błąd. To twierdzenie sceptyków jest jednak w najwyższym stopniu apodyktyczne: przecież nie pozostawia miejsca dla przeciwnego twierdzenia, że mianowicie da się o jakiejś rzeczy powiedzieć, coś, co jest pewne. A więc głosząc swoje nauki, sceptycy twierdzili, że mają na ten temat wiedzę, tym samym zaprzeczali sami sobie, bo w każdym innym przypadku przekonywali, że nie można mieć tego rodzaju wiedzy.

Jeśli zaś wymaganiem jest to, by być tolerancyjnym wobec wszystkich przejawów autonomicznie podjętych decyzji każdego człowieka, to nieuchronnie wpada się w następującą pułapkę: ponieważ jest to zalecenie kategoryczne, oznacza więc również wymóg tolerancji wobec zachowań nietolerancyjnych, o ile ich podstawą jest autonomiczny wybór. To zaś sprowadza ten postulat do absurdu.

Niedostrzeganie tej konsekwencji sprawia, że, chociaż współcześnie, żeby nie narazić się na groźbę intelektualnego linczu, można w zasadzie twierdzić wszystko pod warunkiem, że nie wystąpi się przeciw postulatowi tolerancji, to przy bliższym przyjrzeniu się, staje się jasne, że właściwie można twierdzić tylko jedno: że jest „wszystko jedno”. A więc tolerancja dotyczy tylko tego jednego poglądu. Toż to szczyt nietolerancji!

Jeśli bowiem nie jest „wszystko jedno”, to trzeba opowiedzieć się po stronie jakichś wartości. To zaś nieuchronnie prowadzi do pochwały jednych zachowań a nagany wobec zachowań im przeciwnych. Tym samym żądana równość traktowania wszystkich przejawów ludzkiej wolności rozpływa się. Jeśli, na przykład, wartością dla mnie jest cisza, to mam za złe sąsiadowi zza ściany, że słucha głośnej muzyki. Ale dla niego wartością jest słuchanie głośnej muzyki. Jemu moja cisza nie przeszkadza, więc to ja jestem nietolerancyjna. Żeby rozstrzygnąć, kto ma rację, muszę dalej powiedzieć, że wartością nadrzędną jest możliwość realizowania własnych dążeń i celów. Moim celem jest kontemplacja w ciszy, gdyby sąsiad miał taki sam cel, moglibyśmy go jednocześnie realizować, lecz gdybym ja miała taki cel jak on: słuchanie głośnej muzyki, słuchalibyśmy jednocześnie dwu utworów i żadne z nas nie osiągnęłoby swojego celu, bo oboje pogrążeni bylibyśmy w kakofonii dźwięków. To jeszcze jednak nie jest żaden dowód, bo stoi za nim ukryte założenie, że korzyść dwóch osób jest czymś bardziej wartościowym niż korzyść jednej osoby. Mój sąsiad mógłby takiego założenia nie chcieć przyjąć, a ja w imię tolerancji powinnam mu na to pozwolić.

Stąd wynika nieuchronnie, że jakieś normy współżycia muszą być przyjęte za obowiązujące, aby ludzie mogli żyć obok siebie. Zwróćmy uwagę, że wypowiadając takie zdanie również przyjmujemy pewne niejawne założenie: że życie jest wartością, bo jeśli nie, to cóż za znaczenie miałoby to, że nie można byłoby żyć obok siebie.

Oczywiście pokazując absurdalne konsekwencje bezwzględnej tolerancji nie chcę zdyskredytować tolerancji w ogóle. Nie sposób odmówić naszym czasom tego, że w skali dotąd niespotykanej umożliwia życie w komforcie psychicznym i prawnym wielu mniejszościom i jednostkom, które dawniej byłyby prześladowane lub dyskryminowane. Jest to dla mnie wielką wartością, ponieważ bliską mi wartością jest szacunek dla innego człowieka. Chcę tylko pokazać, że nie da się zrealizować tolerancji w oderwaniu od jakiegoś systemu wartości i dlatego nigdy nie będzie to tolerancja totalna. I że zamiast pomstować, że komuś brak tolerancji, należy raczej przyglądać się, jakie są wyznawane przez niego wartości, które totalną tolerancję – czytaj indyferentyzm – ograniczają.