Właśnie wróciłam ze spotkania w GW na temat książek „Mała książka o feminizmie” i „Mała książka o demokracji” zaadaptowanych przez Magdalenę Środę do realiów polskich. Oprócz Magdaleny Środy, gośćmi byli Marta Kaszubska (psycholog, była pracownica Centrum Edukacji Obywatelskiej, założycielka stowarzyszenia, które prowadzi świetlicę dla trudnej młodzieży na Pradze), Piotr Laskowski (dyrektor szkoły im. Jacka Kuronia) i Włodzimierz Paszyński (wiceprezydent Warszawy d/s edukacji, wieloletni ceniony nauczyciel i pedagog).

Na pierwszy rzut oka książeczki wydają się urocze i pouczające. Ich udostępnienie i przystosowanie na potrzeby polskiego czytelnika – potrzebne. Nie czytałam ich, więc opieram się tylko na ich omówieniu, twierdzeniu tych, którzy je przeczytali. Na spotkaniu były obecne dziewczynki, które razem z Magdaleną Środą współtworzyły polską wersję, co tworzyło sympatyczną, ciepłą atmosferę. W ogóle spotkanie było miłe, bo wiele osób dobrze się znało. Specjalnie powitane zostały co bardziej znamienite osoby: pani Krzyżanowska, córka Jacka Kuronia, pani Szczuka, pani z wydawnictwa Jacka Santorskiego, prof. Obirek. Dyskusja była niezmiernie poważna: o prawach dziecka, w tym prawach wyborczych, i o obyczaju bicia dzieci w Polsce, a także o wychowaniu obywatelskim i o dyskryminacji kobiet. W sumie, żywa i ciekawa rozmowa w kulturalnym gronie.

Mam jednak kilka krytycznych obserwacji. Po pierwsze, wydaje mi się, że niepotrzebnie do rangi istotnego problemu urosła kwestia używania form żeńskich (uczennice i uczniowie, nauczyciele i nauczycielki, socjologowie i socjolożki, posłanki i posłowie i tak dalej). Jeśli ktoś zapomniał, to narażał się na zarzut dyskryminacji kobiet. Po drugie, pomyślałam, że Pan Bóg wiedział co robi, kiedy uczynił ludzi śmiertelnymi. To po to, żeby robili miejsce młodszym. Bowiem dwójka trzydziestolatków – Marta Kaszubska i Piotr Laskowski – prezentowała jasną, optymistyczną wizję edukacji i szans na bardziej partnerskie ułożenie stosunków dorosłych z dziećmi i nauczycieli (oraz nauczycielek) z uczniami (oraz uczennicami). Zaś pozostała dwójka – Środa i Paszyński – z pokolenia pięćdziesięciolatków, głównie narzekała na stan obecny i odbierała swoimi wypowiedziami wiarę, że szybko może być lepiej.

Absolutną rewelacją był głos z sali chłopca, który jest uczniem trzeciej klasy gimnazjum. Jego analiza systemu nauczania, ocena poziomu kształcenia w dziedzinie edukacji obywatelskiej, była tak dojrzała i wypowiedziana tak eleganckim językiem, że dreszcz chodził po plecach. Miał jednak pecha. Powiedział, że jego zdaniem nierówność kobiet i mężczyzn nie jest żadnym problemem, on przynajmniej tego nie widział. Oj, dostało mu się. Stał się od razu źle zaangażowany, dowiedział się, że gdyby był dobrze aktywny, nie należałby do mainstreamu, byłby w opozycji do struktur i – właściwie – to powinien zacząć się wstydzić swojego zainteresowania sprawami publicznymi. Pani Środa życzyła mu, żeby następnym razem urodził się jako kobieta, a pani Szczuka stanowczym tonem dowodziła swej wyższości. Osłupiałam. Pełna sala dorosłych starych wyg i wygów lecz w żadnym razie nie wygówien ani wygówowych (to mój eksperyment w zakresie językowej poprawności genderowej) publicznie piętnuje dziecko, -co z tego, że superinteligentne – za to że nie podziela ich poglądów! Chłopak to wytrzymał. I w dodatku zorientował się, że było to nadużyciem. Rozmawiałam z nim po spotkaniu. Mówił, że doprosił się przeprosin od pani Szczuki (uczy literatury w szkole im. Jacka Kuronia). No, dobre i to. Brawo dla chłopaka! Jeśli takich jak on jest więcej, to przyszłość jawi mi się w różowych barwach.

Inną, smutną w gruncie rzeczy sprawą, było to, że druga kobieta przy stole gości, Marta Kaszubska, była przedstawiona na końcu, a właściwie została poproszona o to, żeby zrobiła to sama po tym jak pani Środa przedstawiła panów. I tak już poszło. W ciągu całego spotkania zauważani byli głównie dwaj panowie, im był udzielany głos, a pani Marta ledwie się przebijała, żeby coś wtrącić. A szkoda, bo mimo, że drobniutka i wyglądająca na osiemnaście lat, miała niezwykłą praktykę: od pracy przy wyborach młodzieżowych, przez pracę uświadamiającą kobiety w Indiach do prowadzenia świetlicy na Pradze.

Czyżby znów zwyciężył stereotyp, że kobieta jest mniej ważna od mężczyzn? W takim razie pracę u podstaw należy zacząć od feministek.