(Robert Krasowski, Paweł Lisicki, Aleksander Smolar, Adam Pieczyński, Mariusz Ziomecki, Jacek Żakowski)

Jak zabrać media politykom? Pod takim tytułem odbyła się dziś debata publiczna w Fundacji Batorego. „Możemy dziś obserwować kolejną już odsłonę debaty o polskich mediach publicznych, ich stanie i przyszłości. Deklarowanym celem wszystkich podejmowanych po 1989 roku działań (powołanie Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji, szybka i radykalna zmiana tej instytucji dokonana przez Prawo i Sprawiedliwość, czy projekt jej reformy przygotowany przez Platformę Obywatelską) było powstanie silnych i niezależnych mediów publicznych. Jednocześnie od lat podają one łupem kolejnych ekip politycznych zdobywających władzę w Polsce”, piszą organizatorzy.

Dyskusja z udziałem Roberta Krasowskiego (redaktor naczelny, Dziennik Polska Europa Świat), Pawła Lisickiego (redaktor naczelny, Rzeczypospolita), Adama Pieczyńskiego (członek zarządu, TVN), Mariusza Ziomeckiego (publicysta, Superstacja) i Jacka Żakowskiego (publicysta, Polityka) nie wniosła na tym polu wielu świeżych spostrzeżeń, ale po pierwsze potwierdziła, że temat zależności mediów i polityki jest u nas niewyczerpany, a fundamentalne pytania są wciąż aktualne; po drugie włączyła w swój zasięg doświadczenia rządów poprzedniej ekipy oraz plany obecnej.

Ciekawe, że dziennikarze coraz bardziej akcentują brak reprezentacji swojego środowiska. Jacek Żakowski powiedział wprost, że Stowarzyszenie Dziennikarzy Polskich jest beznadziejne. Wiele razy można usłyszeć, że dziennikarze narzekają na brak jedności środowiska, dziś był to głos dość wyraźny. I uzasadniony: kto ze zwykłych czytelników orientuje się w sporze między SDP a Stowarzyszeniem Dziennikarzy Rzeczpospolitej? Ile ostatnich oświadczeń tych organizacji przebiło się w mediach i jakie miały znaczenie? Czy organizacje te wyznaczają jakieś standardy, czy mają autorytet u innych – zwłaszcza młodszych – dziennikarzy? Chciałbym, aby tak było. Obecnie mam wrażenie, że SDP i SDRP to stowarzyszenia subśrodowiskowe, mały z ich działalności pożytek. Tyle o samych dziennikarzach.

Jeżeli ich stowarzyszenia okazują się słabe, to media jako takie robią wrażenie bardzo mocnych. Krasowski mówił, że dwie silne postaci – premierzy Leszek Miller i Jarosław Kaczyński – uważali, że wprawdzie mieli słabą opozycję, ale silne media przeciwko sobie; i obu przerwały one kadencję w połowie: – Mamy dziennikarstwo bardzo zaangażowane, a chęć odpolitycznienia mediów publicznych jest naiwna – zauważył naczelny Dziennika. Zresztą, dodał: – Zabór norm konstytucyjnych jest większy ze strony dziennikarzy niż polityków.

Lisicki stwierdził, że wszystkie media są polityczne, ale chodzi o to, by je odpartyjnić: – Mamy postęp, jeśli chodzi o pluralizm; w różnych mediach ścierają się odmienne poglądy. Ważne, by było tak również w mediach publicznych.

– Gdy słuchałem poprzedników, to zastanawiałem się, czy jestem w tej samej rzeczywistości – skomentował Pieczyński. Według niego, należy przede wszystkim unikać sytuacji, że ministrowie chodzą do prezesa TVP i wybierają szefa Wiadomości. – Trzeba zastanowić się, jaką rolę TVP powinna odgrywać na rynku, czy jej uprzywilejowana pozycja jest właściwa. Bo ogranicza inne spółki, zawłaszcza rynek reklamowy; jednocześnie może regulować ceny reklam, dysponując abonamentem.

– Technologia nas wyzwoli – stwierdził z nadzieją, mając na uwadze, że dziennikarze będą wtedy niepokorni, a media wtedy pluralistyczne, gdy powiększy się liczba miejsc pracy; taką szansę stwarza rozwój technologiczny i związana z nim demokratyzacja mediów (choćby bardziej niezależnych od Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji).

Ziomecki wyraził przygnębienie, że dyskutanci zastanawiali się nad kondycją zawodu dziennikarskiego: – To było przerabiane wszędzie na świecie kilkadziesiąt lat temu. Przedmiotem działalności mediów jest news. – Problem polskich mediów dotyczy, wg niego, telewizji, radia, udziałów państwa w Rzeczpospolitej oraz prasy lokalnej. Czy propozycja PO jest do tych problemów adekwatna – pytał i odpowiadał sobie: – Nie, PO żadnej radykalnej zmiany nie proponuje. W obecnej sytuacji nie jesteśmy w stanie odebrać mediów politykom. Moglibyśmy przyjąć zasadę, jaka obowiązuje w przypadku sejmowej komisji ds. służb specjalnych, i ze zmianą rządów oddawać telewizję opozycji.

Według Żakowskiego, problemem nie są sami politycy, ale upartyjnienie i niekompetencja dziennikarzy: – Tam na świecie, gdzie są media polityczne, pełnią one misję. Ale nie polityczną. Nie należy oddawać telewizji opozycji, chodzi o to, by telewizja była opozycją kulturową. Media publiczne mogłyby stabilizować politykę.

Żakowski zmieniłby ośrodek decyzyjny tak, by prezesa TVP wybierało środowisko akademickie, oraz ograniczyłby jej budżet wyłącznie do abonamentu. Z tym nie zgodził się Ziomecki, dla którego „mała telewizja” nie wyznaczałaby żadnych standardów.

Silny akcent w dyskusji, za sprawą głosów z sali, padł na kulturę. Tej rzeczywiście w TVP mało. Pieczyński zauważył, że jeden odcinek programu rozrywkowego kosztuje tyle, co pięć filmów dokumentalnych: – Pieniądze są walizkami wyrzucane przez okno. – Z tym bym się zgodził. Nie oczekuję od telewizji publicznej, że kolejny raz zobaczę dziennikarza, który napuszcza na siebie posłów Stefana Niesiołowskiego i Joachima Brudzińskiego, popularnego serialu albo kosztownego programu, do tego są stacje prywatne. TVP ma inną hierarchię celów i wartości, przekucie ich na praktykę oznacza zajmowanie się tematami ważnymi z punktu widzenia widza, społeczeństwa, kraju, regionu i świata, objaśnianie zjawisk, także z zakresu polityki. I więcej kultury.