Kiedy słucham mądrych ludzi ogarnia mnie wdzięczność, że chcieli się ze mną swą mądrością podzielić. Takie odczucie miałam na wykładzie dr Stanisława Bajtlika pt „Z czego zbudowany jest wszechświat. Największa tajemnica współczesnej fizyki”. Przypomniałam sobie po latach, jak piękne jest połączenie dyscypliny wynikającej z dyskursu naukowego, a więc także szacunku dla konkretu pomiarowego z iście metafizyczną wyobraźnią sięgającą granic ludzkich możliwości. Można zatęsknić za czasami, kiedy filozofią zajmowali się przedstawiciele nauk przyrodniczych, tacy jak Leibniz, Pascal, Spinoza. To były piękne czasy. W dużym stopniu poskramiana była pokusa taplania się w wytworach własnej wyobraźni – co tak prześladuje współczesnych „myślicieli” – i brania tych wytworów za rzeczywistość bardziej rzeczywistą od otaczającej nas, namacalnej rzeczywistości.

Wykład był świetny. Bardzo poglądowy, bogato ilustrowany zdjęciami kosmosu. Wykładowca ułatwiał słuchaczom zadanie rozumienia posługując się licznymi pomocami naukowymi w postaci tablicy (pokazującej powierzchnię symbolizującą przestrzeń płaską, euklidesową), globusa (pokazującego przestrzeń o krzywiźnie powodującej marszczenie się płaskiego trójkąta rozciągniętego na niej), szwajcarskiego siodła (pokazującego przestrzeń o geometrii nieeuklidesowej, w której trójkąt płaski, ulega rozerwaniu), blaszanej rury (symbolizującej przestrzeń, w której trójkąt zachowuje sumę kątów równą 180 st, a jednak nie jest płaski), opony od koła ciężarówki (pokazującej torus, czyli kształt, który ma wszechświat), piłeczki tenisowej, która podrzucana ilustrowała zmieniającą się prędkość rozszerzania wszechświata i sznurka symbolizującego promień świetlny. Można było lepiej uporządkować sobie wiadomości o tym , że kosmos – według przewidywań, dotyczących jego rozszerzania się i jego rozmiarów, na które wskazuje jego historia znana nam już dość dobrze od momentu tak wczesnego jak 250 tys. lat po wielkim wybuchu, od którego minęło 14 mld. lat i od którego wszystko się zaczęło – powinien spełniać warunki określone przez geometrię euklidesową, w której suma kątów trójkąta wynosi 180 stopni. Z kolei pociąga to za sobą wniosek, że siły grawitacji powinny równoważyć siłę wytworzoną przez wielki wybuch, a z tych warunków wynika dalej określona gęstość materii we wszechświecie. (To przejście jest dla mnie niejasne, może mnie ktoś poprawi).

czytaj dalej »