Trudny temat Żydów 6
Co jakiś czas jestem zapraszany do audycji radiowej, w której opowiadam o bieżącym numerze Przeglądu Powszechnego. Dyskutujemy główne problemy poruszane w piśmie. Czerwcowy Przegląd poświęciliśmy zagadnieniom skomplikowanej tożsamości polskich Żydów, znalazły się w nim wywiad z prof. Joanną Tokarską-Bakir, autorką książki „Legendy o krwi. Antropologia przesądu” czy krótka historia antysemityzmu w Polsce. Rozmowa w radiu była nagrywana i z lekkim zdumieniem słuchałem gotowej audycji następnego dnia. Poprzedził ją bowiem dodatkowy wstęp mówiący o tym, jak dobrze na przestrzeni wieków żyło się w Polsce Żydom. Polska jak długa i szeroka – tolerancyjna. Bez pogromów, bez Jedwabnego. Dowiedziałem się, że pod koniec lat 60. pojawiły się rzeczywiście przejawy antysemityzmu, były jednak inspirowane przez władze radzieckie (!). Właściwie nie ma problemu.
No to chyba jest, dlaczego nie mówić tego wprost?
O numerze pisze też trochę w swoim blogu Jan Turnau.
Doradzałbym więcej umiaru. Historia stosunków polsko-żydowskich to nie tylko antysemityzm, chociaż w ostatnim wieku przeważał. Tymczasem wygląda na to, że ten aspekt zdominował numer. Owszem, wolno redakcji rozłożyć akcenty jak uważa za najwłaściwsze lub nawet skoncentrować się na jednym elemencie, ale radiu też wolno. Gdyby Pan takie same wymaganie postawił sobie, to cały numer można by dyskredytować ponieważ nie wspomniał o biciu monet Mieszka Starego przez Żydów z hebrajskimi literami(!), co świadczyło o ich niebywałej pozycji w Polsce w porównaniu do reszty Europy. Ponieważ postanowił Pan skrytykować wszystko, bardzo słabo została napiętnowana jedyna, moim zdaniem nieuczciwa informacja podana przez radio, jakoby antysemityzm był w latach ’60 inspirowany przez komunistów. Prawda, że znaczna część komunistów była antysemicka, ale był to antysemityzm polski, nie komunistyczny; owszem, przejawiany przez komunistów, którzy jednak najpierw byli Polakami. Co do rekomendacji tekstu p.red.Jana Turnaua o numerze “Przeglądu”, doczytałem do momentu tak sobie letko rzuconego w nawiasie zarzutu antysemityzmu wobec ks.Chrostowskiego i przestałem dalej czytać.
Zgadzam się z Panem, że stosunki polsko-żydowskie to nie tylko antysemityzm, ale wielkie i różnorodne dziedzictwo.
Problem antysemityzmu nie był jednak kluczowy w PP, była nim tożsamość polskich Żydów. Zgoda też, że każdy ma prawo pokazywać to, co jego zdaniem ciekawe. Mam jednak wrażenie, że “równoważenie” tematu było trochę niepotrzebne; pomyślałem, że szkoda, bo trochę odwracało to, o co nam chodziło.
Temat moze byc zydowski albo dotyczacy Zydow, a nie Zydow. Dobrze byloby nauczyc sie podstaw jezyka poslkiego zanim zabierze sie za pisanie. Widzial ktos kiedys temat Polakow?
:)
A moze interesujace byloby od czasu do czasu poszerzyc spojrzenie? Nie namawiam do uciekania od tematow trudnych, ani od wspolnej polsko-zydowskiej historii, ale kultura zydowska to rowniez dziedzictwo Zydow sefardyjskich i orientalnych, to wielowiekowa osmoza zydowsko-chrzescijanska, zydowsko-muzulmanska. To wspaniala poezja, mistyka, mysl religijna i filozoficzna Zydow z Hiszpanii, Portugalii i (innych) krajow muzulmanskich. A (to dla wielbicieli muzyki) coz powiedziec o bardzo nowym i bardzo interesujacym zjawisku ‘kosher-gospel’ (na youtube mozna posluchac swietnego wykonania ‘Schnirele, Perele’ przez ‘The Klezmatics’ i przedstawiciela tego gatunku Joshue Nelsona). Swoja droga: teksty (czesto sladowo, ale wyraznie) ‘The Klezmatics’ moglyby byc moze ciekawym materialem do refleksji o charakterze ogolniejszym…
Z przyjemnością przeczytamy propozycję tekstu:)