Niedawno dostałem od Kolegi, zagorzałego katolika, link do pewnej akcji pod hasłem „Rodzina jest dobra”:

http://www.opoka.org.pl/rodzinajestdobra/2799.1,Przeczytaj_to_wazne.html

Przeczytałem z zainteresowaniem, zadziwiłem się i zacząłem wnikać w szczegóły. Zrobiłem to, pomimo tego, że apel ukazał się na stronach Opoki, która do tej pory kojarzyła mi się z w miarę rzetelnym traktowaniem spraw Kościoła.

Treść apelu: Pracownik socjalny ma prawo odbierania dzieci z domu, bez wyroku sądu.

Moje odkrycie, fragment nowelizacji:

„Art. 12a. 1. W razie bezpośredniego zagrożenia życia lub zdrowia dziecka, w szczególności kiedy opiekun dziecka znajduje się w stanie nietrzeźwości lub pod wpływem środka odurzającego, pracownik socjalny wykonujący obowiązki służbowe ma prawo odebrać dziecko z rodziny i umieścić je w rodzinie zastępczej lub w całodobowej placówce opiekuńczo-wychowawczej.
2. Tryb umieszczania dzieci w rodzinie zastępczej lub w całodobowej placówce opiekuńczo-wychowawczej regulują przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej.
3. Czynności, o których mowa w ust. 1, pracownik socjalny wykonuje przy udziale lekarza lub ratownika medycznego, lub pielęgniarki, lub Policji.
4. Pracownik socjalny ma obowiązek niezwłocznego powiadomienia sądu opiekuńczego, nie później jednak niż w ciągu 24 godzin, o odebraniu dziecka z rodziny i umieszczeniu go w rodzinie zastępczej lub w całodobowej placówce opiekuńczo-wychowawczej.”

Wynika z tego, że rzeczywiście pracownik socjalny będzie miał takie uprawnienie. Autor jednakże zapomniał dodać, że jest to przepis z założenia na sytuacje bardzo wyjątkowe i w żadnym wypadku nie wyklucza on z obiegu sądu.

czytaj dalej »

Dawno nikt nie powiedział tego tak trafnie jak ks. Tomáš Halík: “Podczas gdy ja korzystam ze spokoju pustelni bez jakiejkolwiek łączności ze światem zewnętrznym, w kraju z pewnością toczą się dalej zażarte spory o restytucję majątku kościelnego, o prawo do katedry itd., itd. To wszystko udało się wtłoczyć w głowy czeskiej opinii publicznej jako pierwsze skojarzenie ze słowami Bóg, wiara, religia i Kościół. Ponieważ zależy mi bardzo na tym, by słowa te otwierały zupełnie inne, głębsze i znacznie ważniejsze pytania i drogi refleksji, przyrzekłem sobie, że nie będę się w te spory wdawał.

czytaj dalej »

Wiadomość o pomyśle powstania wspólnego listu służącego pojednaniu polsko-rosyjskiemu autorstwa polskiego Kościoła katolickiego oraz rosyjskiej Cerkwii przyjąłem z dużym entuzjazmem. Nie przypuszczałem, że kiedykolwiek doczekam się takiej inicjatywy. Jeżeli mamy pracować nad pojednaniem obu narodów, to jest to jedna z głównych dróg osiągnięcia tego porozumienia i na pewno znacznie skuteczniejsza od nieporadnych działań polityków, zwłaszcza w czasach gdy liczba wiernych Kościoła w Rosji ma tendencję rosnącą.

Wiem, że do ogłoszenia listu jeszcze daleka droga i wiele przeszkód będzie stało przed jego powstaniem, ale jestem dobrej myśli. Mam nadzieję, że już wkrótce usłyszę go w swoim kościele. Trzymam kciuki!

Na szczęście jest ciepło, ale nie upalnie. Panuje ścisk. Rozczarowani ludzie głośno upominają się o swoje prawa. Przecież mają bilety. Dlaczego nie pozwala im się wejść? Machają zielonymi i żółtymi kartkami z zazdrością patrząc na tych szczęśliwców, którzy siedzą po drugiej stronie ogrodzenia. To proste – trzeba było przyjść wcześniej. W pewnym momencie jakiś potężny mężczyzna koło sześćdziesiątki postanawia skorzystać z okazji: Wierząc w swoją siłę, próbuje się przepchać, kiedy dwaj umundurowani młodzieńcy stojący w bramce kogoś innego jednak przepuszczają. Oj, mundurowi tego nie lubią! Odpychają krzepkiego  jegomościa gwałtownie poza ogrodzenie wykrzykując pod jego adresem nieprzyjazne określenia. Później jeden z porządkowych popycha go z całej siły jeszcze raz, a potem jeszcze. Wszyscy milkną zaskoczeni tak gwałtowną reakcją. Ale już nikt nie ma wątpliwości: gabaryty nic nie pomogą. Porządek musi być. Mundurowi dalej pokrzykują na tego pana śpiewnie, ale z nienawiścią w oku. Trochę strach, że może dojść do bójki, ale nikt nie reaguje i właściwie z przyjemnością konstatuję, że siła nic nie pomogła. To i dobrze – sama nie mam jej tyle, żeby próbować.

Rozlega się muzyka. Śpiewy. Na telebimie można obserwować uroczystość, która przenosi się w pobliże miejsca, w którym stoimy. Jakiejś starszej kobiecie po policzkach zaczynają płynąć cichutkie łzy. Stróże porządku to widzą i pewnie dla zatarcia niekorzystnego wrażenia bójki, która miał przed chwilą miejsce, wpuszczają tę panią i dwie młodsze kobiety (chyba córki), które jej towarzyszą. Podsuwają im krzesła. No, właśnie, myślę, siła nie pomaga, ale na współczucie można liczyć. I rzeczywiście, umundurowani chłopcy wyłuskują spośród tłumu kolejne starsze osoby, potem niewidomych z przewodnikami. Zerkają spode łba na tego, który się pchał: „Ten nie wejdzie, bo mnie wkurzył” mówi ten wyższy. A postawny mężczyzna (okazało się, że jest to Niemiec) stoi zupełnie spacyfikowany. Piękne śpiewy zakłócane są przez okrzyki młodych Hiszpanów, których stara się wprowadzić do zamkniętego sektora ich opiekun. Nic nie pomaga. Za to nasza sytuacja się poprawia, gdyż docieramy do barierki, bo ci, którzy koło niej stali zrezygnowali ze zmęczenia czy znudzenia i poszli sobie. Mamy teraz uprzywilejowaną pozycję. Tymczasem jakaś pani udaje że mdleje. Porządkowi dają się nabrać. Po drugiej stronie już jej dobrze, porzuca zbolałą minę i stara się o wpuszczenie swojej towarzyszki.

Właściwie nic specjalnego. Ot, zwyczajna scenka. Tyle tylko, że to nie stadion ani koncert rockowy, lecz Msza św. w Niedzielę Palmową na Placu św. Piotra. Właśnie odśpiewana została Pasja Chrystusa. Msza jest piękna i uroczysta, ale koło nas niewielu wydaje się ją śledzić. Nadal trwa napór i przepychanka, która skupia całą uwagą. Jakaś malutka wyfiokowana Francuzka przekonuje włoskiego porządkowego, że przecież wyszła tylko do toalety i ma tam w środku swoje zarezerwowane miejsce. Na to duża żona dużego Niemca odpycha ją biodrem i trafia nim w jej bark a potem przechyla się na nią całym swoim ogromnym ciałem. Francuzka niknie pod nią, sapie z wysiłkiem i wycofuje się pokonana. My dwie, oparte o barierkę, usiłujemy skupić się na Mszy. Klękamy w czasie końcowego akordu Pasji. Wykorzystuje to młody Hiszpan i pokazując zabandażowaną nogę przepycha się na nasze miejsca. Ale nie dajemy się. Kiedy już myślę, że takie to wszystko przykre, że lepiej było zostać w Warszawie, nagle wychodzi grupka ludzi, których Msza zmęczyła i porządkowi zapraszają na zwolnione krzesła do środka właśnie nas dwie i jeszcze trzecią Polkę. Może rozczuliło ich nasze przyklęknięcie? Mamy więc siedzące miejsca i spokój.

A papieska homilia jest na temat tego, co Jezus pokazuje swym życiem i śmiercią na krzyżu. Papież zwraca uwagę na dwa elementy przesłania płynące z krzyża: że szczęściem, ale też trudem każdej chwili naszego życia jest ufać, że wola Ojca jest wolą, której można się bez protestu podporządkować, (prawda, myślę sobie, na przykład podporządkować temu, że nie zostało się wpuszczonym do sektora z krzesłami), oraz że życie Jezusa było życiem ofiarowanym dla wszystkich. To znaczy, było wskazówką, że wartością jest uniwersalizm. Ten uniwersalizm, zwraca uwagę Benedykt XVI, zazwyczaj jest swoistym krzyżem, bo wymaga porzucenia tego, co własne i partykularne na rzecz tego, co wspólne i łączące. A nie jest to łatwe. Zaiste, ta druga trudność również dała o sobie znać nawet teraz, w czasie tej Mszy! Z jaką łatwością przyklejałam etykietki: Włoch taki, Niemka owaka…

Komunia. Potem papieskie pozdrowienia w różnych językach. Po pozdrowieniu w języku polskim wylatują w górę wypuszczone przez polskich pielgrzymów czerwone baloniki z biało-czerwoną flagą, na której widnieje napis: „Jan Paweł II”. Lecą najpierw nad ołtarz a potem wysoko, wysoko, do nieba. Jednak warto było przyjechać.

Co o tym myślicie?

21 stycznia dekretem podpisanym przez Prefekta Kongregacji ds. Biskupów zniesiona została ekskomunika z biskupów konsekrowanych w 1988 r. bez zgody Stolicy Apostolskiej przez abp Marcela Lefebvre’a. Niedługo potem media zdominowały doniesienia o wypowiedzi biskupa Richarda Williamsona, jednego z lefebrystów, negującej istnienie Holokaustu. Na Benedykta XVI posypały się gromy. Zaczęły się wyjaśnienia. Z jednej strony Watykan wyraźnie odciął się od wypowiedzi Williamsona, z drugiej zaś podobnie uczynił przełożony Bractwa Piusa X biskup Bernard Fellay.
Rozumiem, że głoszone przez biskupa Williamsona poglądy są skandaliczne i absolutnie gorszące. Publiczne ich napiętnowanie jest z pewnością słuszne. Jednak uwaga jaką skupił on na sobie i na sprawie Holokaustu ogromnie zaciemnia sprawę lefebrystów i ich powrotu do Kościoła Katolickiego. A to dlatego, że negacja Holokaustu, choć godna potępienia tak jak negacja każdego zła, nie jest bezpośrednią przyczyną braku jedności między Kościołem Katolickim a lefebrystami.

Innym zaciemnieniem w tej sprawie jest przesadne akcentowanie, jakoby lefebrystom chodziło głównie o liturgię sprzed Soboru Watykańskiego II. Zupełnie nie lekceważąc liturgii, należy stwierdzić, że problem jest poważniejszy. Chodzi bowiem o przyjęcie całego nauczania tego soboru. A to sprawa niebagatelna. Trudno podzielać mi entuzjazm red. Pawła Milcarka, który zdjęcie ekskomuniki komentował jako „wielki dzień katolickiej jedności chrześcijan w Kościele” (komentarz dla KAI z 24.01.2009). To raczej malutki kroczek w bardzo długiej drodze do jedności, której na razie nie widać i zdaje się, że nie jest nawet poszukiwana przez wszystkich lefebrystów, o czym świadczyć może choćby wypowiedź bpa Bernard Tissier de Mallerais dla La Stampa, który na pytanie, czy zrewidują lefebryści swoje stanowisko w kwestiach spornych, odpowiedział: „Nie, zdecydowanie nie. My nie zmienimy naszego stanowiska, mamy natomiast zamiar nawrócić Rzym, to jest przeciągnąć Watykan na naszą stronę”.

W Przeglądzie Powszechnym (9/2007) opublikowaliśmy artykuł Bernarda Sesboüé SJ, „Instytut Dobrego Pasterza – nadzieja czy wieloznaczność?”. Warto przypomnieć jego fragment, w którym znajduje się syntetyczna historia rozłamu lefebrystów, jasno wskazująca na istniejące problemy (przypisy umieszczone w nawiasach kwadratowych).

czytaj dalej »

Alergicznie reaguję na aktywność Kościoła pod hasłem „duchowość mężczyzny”. Ale jeżeli książkę z takim tytułem przynosi mi przyjaciel i nauczyciel, w końcu zaglądam; zwłaszcza że jest on autorem dwóch rozdziałów.

Czytam Cezarego Gawrysia („Więź”), bo o nim mowa, i czuję, jakby to były moje własne myśli.

„Naprzód przebojem, młodzi rycerze, / do walki z grzechem swej duszy, / wodzem nam Jezus w hostii ukryty, / z Nim w bój nasz zastęp wyruszy!” – tę pieśń śpiewałem jako dorastający chłopiec na niedzielnych Mszach dla młodzieży. Przestałem ją śpiewać w wieku lat czternastu, kiedy też przestałem chodzić do kościoła.

Ja także jako czternastolatek zrywałem się z kościoła, który wydawał mi się nudny, daleki od mojego życia i moich spraw. Później do niego wróciłem. Zawsze jednak uważałem, że przywołane słowa pieśni robią chłopakom wielką krzywdę. Jest to w zasadzie pieśń taliba. Młodego rycerza, który walczy z grzechem duszy. Nie mam zamiaru iść na świętą wojnę.

Po latach wydaje mi się błędem ewangelizacji, że podobne teksty służą do formacji wiernych. Jaka z tego może powstać duchowość? Nie będzie to przykład męski, ale taki, który nasuwa mi się pierwszy (pochodzi z wywiadu z Tadeuszem Batrosiem, wówczas dominikaninem):

Porażające są historie, gdy lekarz przytulił czterdziestoletnią zakonnicę i było to dla niej tak szokujące przeżycie, że zanim trafiła na terapię do psychoterapeuty, nie mogła się uwolnić od obsesyjnych snów i myśli.

Benedykt XVI w swojej pierwszej encyklice „Deus caritas est” pisze, że wiara nie tworzy świata równoległego, ale bezpośrednio wiąże się z naszym życiem. Tymczasem kwestie duchowości mężczyzny czy kobiety, seksu, zawsze poprzedza wielkie „ale”, niezależnie od tego, ile przyniesie ono pożytku, a ile szkody. A światy równoległymi pozostają. Z jednej strony jest czysto i “duchowo”, z drugiej – nierząd. Mało pociągająca alternatywa, przed którą staje dorastający chłopak. Czy zawsze będzie on musiał odejść z Kościoła, by później do niego wrócić?

„Duchowość mężczyzny” (J. Augustyn, red., WAM, Kraków 2008).

Słowa pewnych ludzi mają moc zmieniania życia innych. Dzieje się tak, kiedy mówią prawdę i kiedy umieją słowa kierować do serc, na glebę prawdy spragnioną. Czasem spotykamy takich ludzi. Później nie da się już świata traktować tak samo.

Zapoznałam się z postacią Martina Lutra. A później długo myślałam, co w nim jest takie pociągające. W sporze z Rzymem, kiedy sprawy przybierały coraz gorszy obrót, zakonni współbracia, słuchacze kazań i wykładów, trzymali jego stronę. Poszli za nim. Czy był rewolucjonistą, hipnotyzerem tłumów, czy mamił obietnicami prostego życia? Nie można wyciągnąć takich wniosków. Zwłaszcza, że Luter żył według tego, co głosił. Swoim życiem zilustrował “dobrą nowinę”.

Był dobrze wykształcony. Jego wiedzę docenili przełożeni powierzając mu wykłady z pisma zanim jeszcze został doktorem teologii. W życiu duchowym towarzyszył mu niepokój, pokusa smutku. Wiarę przeżywał w bardzo osobisty sposób. Zgłębiał Pismo i studiował Ojców. Efektem było wypracowanie własnej teologii, która nie wykraczała poza ramy katolickiej, choć w pewnych okresach Luter nie ustrzegł się błędów.

Miał odwagę głośno mówić o nadużyciach, o kłamstwie, o złu, które widział w Kościele. Dziś też wielu pokrzykuje. Tylko że nie wystarczy mówić, co się mi nie podoba bądź czego sobie życzę by uległo zmianie. Luter ukształtował swoje poglądy w oparciu o wykład wiary katoliciej, Pismo święte i osobistą relację z Chrystusem. Dostrzegł, że życie ludzi należących do Kościoła nie zgadza się z nauką Chrystusa. Chciał odnowić Kościół. Jednak przywiązanie wielu hierarchów do błędu było na tyle mocne, że chciano by Luter milczał. Nie zamilkł. Stał się Reformatorem, bo pozostał wierny sobie; zaufał sobie, nawet za cenę negacji autorytetu papieża. Ale to za mało. Luter odnalazł Prawdę i to jej był wierny.

Siostra Małgorzata Chmielewska w czasie debaty „Kościół w demokracji 1989-2009” została w pewnym momencie zagadnięta, czy sprawa odzyskiwania przez Kościół mienia zagarniętego przed laty dotyczy jej zgromadzenia. Odpowiedziała bez wahania, że dzięki Bogu, jej zgromadzenie nie ma żadnych majątków. To był mocny kontrapunkt w toczącej się dyskusji. Zaskakujący. Zapytana dalej, jak sobie dają wobec tego radę, powiedziała rzecz piękną. Zapamiętałam, że brzmiało to mniej więcej tak: „Może to wyda się śmieszne, ale wierzę w Opatrzność. I mówię wam, że pomoc Opatrzności przychodzi. Jest zawsze spóźniona o 15 minut, w ciągu których można osiwieć, ale trzeba w nią wierzyć i pamiętać, że Bóg daje, ale tylko dopóty, dopóki, nie zatrzymuje się dla siebie tego, co daje, ale natychmiast przekazuje to dalej.”

No właśnie, to jest ta sprawa, która leży mi na sercu: czy Kościół (ten hierarchiczny) wierzy w Opatrzność? Czy nie jest za nadto ziemski w swych staraniach o materialne środki do trwania i prowadzenia pracy? Czy nie stara się wyręczyć Pana Boga w dbałości o swe interesy?

Trudno jest wziąć odpowiedzialność za sprawy Kościoła jako instytucji i wyważyć, w jakim stopniu powinien zdać się na Opatrzność. Jeśli mowa o majątkach, będących własnością instytucji, to wystarczyłoby, żeby Kościół prowadził przejrzystą księgowość, tak żeby można było stwierdzić, na co są przeznaczone. Gdyby wiadomo było, że zgodnie z wolą darczyńców, przeznaczane są na pomoc dla innych, to wielu krytykom zamknęłoby się usta. Jednak chociaż nie łatwo znaleźć właściwą miarę dla zabiegów Kościoła, nie znając jego finansów ani tego jak są spożytkowywane, to jedno wydaje się niewątpliwe. Majątek Kościoła nie powinien być przeznaczany na wystawne życie jego urzędników. Jeśli chcą oni być słuchani i brani poważnie, to nie mogą żyć bogato, lecz skromnie. Obecnie, przynajmniej w Polsce, w ogólnym odczuciu wyższe stanowiska kościelne wiążą się z wysokim poziomem życia. To zraża do Kościoła. Kiedyś może było tak, że autorytet miał feudał, jakiś bogacz otoczony świtą. Teraz taka otoczka pozbawia wyższych duchownych ich moralnego autorytetu, nie mówiąc o tym, że oddala ich od realiów życia i znieczula na problemy zwykłych ludzi. A to przecież właśnie ci duchowni redagują kościelne dokumenty wytyczające stosunek Kościoła do spraw, którymi żyją wierni. Gdyby zaś wyższych rangą urzędników kościelnych obejmowało ślubowanie ubóstwa, nie byłoby wątpliwości, czy aby któryś biskup nie został biskupem, bo zachciało mu się luksusu. Zresztą to ostatnie jest tak bardzo ludzkie i prowadzi do tak fatalnych skutków, że lepiej nikogo, kto ma władzę nie wystawiać na tę dodatkową pokusę.

Często mówi się, że tajemnicze są drogi Opatrzności. Istotnie, w tym przypadku może się okazać, że na korzyść Kościoła działa to, co wydawało się wadą. Po pierwsze to, że Kościół nie jest instytucją rządzoną demokratycznie. Dzięki temu papież, który – inaczej niż politycy i sami biskupi – nie musi dbać o niczyje poparcie, bez problemu mógłby wydać rozporządzenie, że biskupie pałace, limuzyny, służba, cenne meble, zastawy i dzieła sztuki, świetne jadło i napitki i inne drogocenności są od dziś zakazane. Papież może powiedzieć, że kończy się era wielebności i eminencji a zaczyna dla biskupów zwykła siermiężna księża posługa. Papież ma przecież taką władzę i może tak zdecydować.

Dodatkowo, opatrznościowe wydaje się to, że księża nie są związani rodzinnie, więc ewentualne odebranie jakichś przywilejów odbiłoby się tylko na standardzie ich własnego życia. Nie musieliby pytać żon, czy zgadzają się na przeprowadzkę do skromniejszego mieszkania, ani tłumaczyć dzieciom, że nie pojadą na drogie wakacje. Być może to jest zasadniczy sens celibatu.

W każdym razie dla dobra Kościoła, jego pasterze nie mogą być oderwanymi od ludu władcami na modłę rzymskich urzędników cesarskich. Oddzielenie  tych funkcji od rażących przywilejów wydaje się jednym z podstawowych warunków odzyskiwania przez Kościół wiarygodności i na szczęście wydaje się proste do przeprowadzenia. Dobrze by było, żeby częściej okazywało się, że Kościół (instytucja i hierarchia) bardziej wierzy w Opatrzność, niż w majątki.

Było to spotkanie o charakterze rodzinnym. Zaproszeni goście i zgromadzona publiczność nie wątpiła w to, że Kościół jest dobrem, pozostawała tylko kwestia, czy mógłby być dobrem większym niż jest. W takiej sytuacji nie mogło dojść do konfrontacji na poziomie zasadniczym, chociaż padały zasadnicze pytania (ze strony dobrze przygotowanego o. Andrzeja Majewskiego) i nie unikano drażliwych tematów. Doszło natomiast do starcia między pełnym optymizmu – mimo świadomości niedociągnięć – zdaniem o Kościele arcybiskupa Nycza, a dość gorzkimi, opartymi o doświadczenie pracy na dołach drabiny społecznej, obserwacjami siostry Małgorzaty Chmielewskiej.

Arcybiskup Kazimierz Nycz świetnie dawał sobie radę z trudnymi pytaniami za pomocą zręcznej argumentacji. Prezentował się jako człowiek światły (za główną zdobycz minionych dwudziestu lat uznał wolność), błyskotliwy, energiczny a jednocześnie umiejący zjednywać sobie sympatię, mimo wygłaszania zdecydowanych poglądów na sprawę in-vitro, zwrotu majątków kościelnych, lustracji, zaangażowania politycznego Kościoła czy przypadków pedofilii wśród księży. Kiedy na przykład w odpowiedzi na pytanie o to, czy Kościół nie ma za mało pokory powiedział, że o Kościele trudno mu się wypowiadać, ale on sam ma problemy z pokorą, zareagował jak wytrawny polityk, który wie, co podoba się wyborcom. Siostra Małgorzata nie zabiegała o poklask. Widać było, że jest twarda i nie ma złudzeń. Szkoda jej czasu na okraszanie gorzkich prawd ogólnymi wywodami.

czytaj dalej »