(Wj 20,1-17; 1 Kor 1,22-25; J 2,13-25)

Jedni żądają znaków, czyli cudów, drudzy zaś porządnego, naukowego dowodu, mówi Paweł apostoł. My tymczasem mamy do podarowania jedno, możemy mówić z jednymi i drugimi o faktach, o tym, co rzeczywiście się wydarzyło i co z tych wydarzeń dla naszego rozumienia rzeczywistości wynika. Mówiąc za Pawłem, chcąc opowiadać o Bogu, opowiadamy o konkretnym człowieku z krwi i kości. Opowiadamy o Jego nauczaniu, ale jeszcze głośniej o Jego czynach, bo jest On jedynym człowiekiem, który nieskończenie więcej zrobił niż powiedział. Opowiadamy o człowieku, pod którego dotknięciem wszystko nabierało nowego znaczenia. Łącznie ze śmiercią, która w kontakcie z Nim utraciła niszczycielską moc, przestała być zatrutym źródłem rozpaczy, a stała się wyznaniem miłości.

Jeśli więc w Wielkim Poście robimy rachunek sumienia i przypominamy sobie nasze winy wobec Boga, to po to, by jeszcze jaśniej zobaczyć, że nie tak daleko odbiegliśmy od tych, których dzisiaj przywołuje Jan ewangelista. Przecież nasze potknięcia, upadki, winy względem Boga biorą się z braku zaufania do Jezusa, z braku zaufania do Jego pomysłu na ludzkie życie. Taki stan rzeczy bierze się z tego, że Jezus, podobnie jak Mojżesz, mówi co innego, my zaś słyszymy co innego.

Gdzie więc szukać ratunku, zwłaszcza przed taką pobożnością, która, jak tego przykład mamy w dzisiejszej Ewangelii, zamiast ocalić i chronić życie, zabija je? Pytanie wcale nie takie proste, a odpowiedź wcale nie taka znów łatwa. Cała historia chrześcijaństwa jest przecież zapisem poszukiwania odpowiedzi na pytanie: Jak odczytywać dzisiejszą rzeczywistość, by stała się ona wypowiedzią Boga, słowem Bożym?

* * *

Jak łatwo podczas tych poszukiwań pobłądzić, świadczy np. los abp. Marcela Lefebvre’a, który, jako uczestnik II Soboru Watykańskiego, podpisał jego dokumenty, a następnie zanegował zarówno je same jak i cały sobór, twierdząc, że jest on więcej niż skażony herezją. Znamienna zmiana poglądów, warta przemyślenia.

(Rdz 22,1-2.9-13.15-18; Rz 8,31b-34; Mk 9,2-10)

Zmartwychwstać, powstać z martwych, te określenia najczęściej odnosimy do Jezusa Chrystusa. Trzeciego dnia zmartwychwstał, Bóg wskrzesił Go z martwych. Apostołowie zastanawiają się, co to znaczy powstać z martwych. Skoro tak, to nie od rzeczy będzie, jeśli i my w okresie Wielkiego Postu pomedytujemy nad tym zagadnieniem.

Po pierwsze, z Pisma Świętego i liturgii wynika, że zmartwychwstawanie jest procesem, a nie wydarzeniem jednorazowym, nagłym, dziejącym się już poza czasem i przestrzenią. Jeszcze zanim do apostołów dotrze wiadomość, że Jezus przeżył śmierć, On zstępuje do piekieł, skąd wyprowadza zmarłych. Na takie rozumienie śmierci, która przestaje być kresem życia, a staje się jego fragmentem, Jezus przygotowywał swoich uczniów przez cały czas pobytu z nimi. Również opowiadanie o przemienieniu Jezusa jest jedną z takich lekcji. Oto apostołowie zaczynają postrzegać Go jako tego, którego życie jest spełnianiem obietnic danych ich ojcom i praojcom reprezentowanym tutaj przez Mojżesza i Eliasza. Ta prawda o Jezusie z jednej strony zachwyciła apostołów, a z drugiej wprawiła w wielkie zakłopotanie. Powód – oto otrzymali od Niego więcej, niż się spodziewali, niż mogli oczekiwać – Jezus jest kimś więcej niż prorokiem, niż Mesjaszem.

Po latach, w liście do chrześcijan mieszkających w Rzymie, Paweł apostoł to opowiadanie o Jezusowym przemienieniu dopowie do końca. Jezusowe życie i śmierć jest scenariuszem, opisem życia i śmierci każdego chrześcijanina. W tym scenariuszu jedno jest pewne – Bóg zawsze stoi po stronie człowieka, nigdy, przenigdy przeciw niemu. Dlatego śmierć, największy wróg ludzkości i narzędzie w ręku zła, przez to, że zetknęła się z Jezusem, też została zbawiona ode złego, stając się tym samym jeszcze jednym sposobem istnienia, życia.

* * *

Liturgia Wielkiego Postu sprawowana jest w fioletach, bez kwiatów, przy wyciszonej muzyce. Wszystko jest stonowane, łagodniejsze, z czego nie wynika, że smutne czy wprost ponure. Przeciwnie. Wielki Post jest pełen radości, bo jest czasem objawiania się miłości Boga. Jednocześnie jest to czas na wstyd, żal, nawet ból z powodu tego, co my z tą miłością robimy. Żeby jednak ta druga strona Wielkiego Postu nie wzięła góry nad pierwszą, musimy pamiętać o Abrahamie, czyli o tym, że Bóg oczekuje od nas nie ofiar, ale czegoś znacznie ważniejszego, co i ofiarom nadaje sens. Czego?

(Rdz 9,8-15; 1 P 3,18-22; Mk 1,12-15)

Pustynne zwierzęta to lwy, hieny, skorpiony i pewnie jakieś jadowite węże. W takim towarzystwie Jezus przebywał przez czterdzieści dni. Do tego trzeba dodać szatańskie pokusy, czyli mówiąc po naszemu, potworne rozterki duchowe, na które nie ma lekarstwa. Jakby tego było mało, przeciwko Jezusowi zaczynają sprzysięgać się ludzie. Osadzono w więzieniu Jana, osobę bardzo bliską Jezusowi. A przecież Jezus jest owym łukiem, czyli tęczą, którą Bóg za czasów Noego położył na obłokach jako znak przymierza z Izraelem, a teraz znowu kładzie, już nie na niebieskich przestworzach, ale na ziemi, pośród ludzi.

Pod koniec Wielkiego Postu zobaczymy, że owe lwy i skorpiony, szatan i ludzie dopną swego i zgaszą tę tęczę. To znaczy zechcą zgasić. Zabijemy Jezusa, mniemając, że wyświadczamy przysługę sobie, naszym dzieciom, jak też naszej religii, ojczyźnie i Bogu. Byśmy więc nie ulegali tego typu pobożnym złudzeniom, na początku Wielkiego Postu posypujemy głowy popiołem, ale nie po to, by z rezygnacją stwierdzić, że wszystko, ten cały widzialny świat, to nic innego, jak tylko marność nad marnościami. Wprost przeciwnie. Popiół, w naszym chrześcijańskim rozumieniu, nie jest symbolem przemijania, nie oznacza, że przeznaczeniem wszelkiego stworzenia jest śmierć, czyli nicość. Owszem, wszystko, co jest, przejdzie przez śmierć, ale to nie znaczy, że przestanie istnieć. Popiół oznacza to, co jest w nas wieczne, czego nie zniszczy ani ogień, ani woda, ani żadna inna siła. Że tak jest, przekonamy się w Wielki Piątek.

* * *

Post, czyli rybka, śledzik, żadnych tam czekoladek, ciasteczek. Szerokim łukiem należy też obchodzić dyskoteki. Dobre i to, gorzej, jeśli tylko to, jeśli tylko tyle. Lepiej, jeśli post oznacza np. próbę zapanowania nad nałogiem tytoniowo-alkoholowym, bo od czegoś trzeba zacząć, w którymś momencie zawrócić z drogi, na której nie dość, że nie znaleźliśmy szczęścia, to jeszcze napytaliśmy sobie i innym biedy.

Jeśli więc narzekamy na brak przyjaciół, na niezrozumienie i odepchnięcie, na podły dzisiejszy świat, sięgnijmy po lustro.

(Iz 61,1-2a.10-11; 1 Tes 5,16-24; J 1,6-8.19-28)

Pismo Święte mocno trzyma się ziemi. Jan zanurza w wodzie ludzi w Betanii po drugiej stronie Jordanu, Jezus rodzi się w Betlejem Judzkim, umiera w Jerozolimie, a przedtem Mojżesz spotyka się z Bogiem na Synaju, Izajasz i Jeremiasz „robią” w polityce, troszczą się przecież o swój naród, król Dawid, pomazaniec Boży, i Machabeusze mieczem „uskuteczniają” Bożą opiekę nad Jego narodem. Tych ostatnich jednak nie skazujmy na zapomnienie mówiąc, że wojna jest zawsze złem. Zanim ich potępimy czy dyskretnie usuniemy w cień, pomyślmy o naszych narodowych bohaterach, choćby powstańcach listopadowych i styczniowych, a z najnowszych czasów o górnikach z kopalni „Wujek”. Tak czy inaczej, biblijne historie, wydarzenia nie dzieją się poza ziemią, w jakiejś bliżej nieokreślonej przeszłości. Wszystkie dzieją się tu, na ziemi, i w swoim czasie. Nawet te, o których człowiek nie może pamiętać, jak początek wszechświata, są datowane, a wszystko po to, by nikt nie posądzał Boga Biblii, że jest On jedynie wytworem naszych lęków czy marzeń.

Dlatego Adwent niekoniecznie musi być oczekiwaniem na narodziny Pana Jezusa. My już nie mamy na co czekać, szkoda czasu na to. Przecież Jezus już przyszedł i mimo naszych usilnych, gwałtownych, zawziętych, świadomych i nieświadomych starań w przeszłości i dzisiaj nie jesteśmy w stanie się Go pozbyć. Czasami mówienie o przychodzeniu Boga, a tym bardziej o Jego odchodzeniu, wygląda na sprytny wybieg, pozwalający pobożnemu człowiekowi na święte lenistwo. Nic prostszego nad nieustanne czekanie. Czekając, nic więcej już nie muszę robić, gdy tymczasem Jezus pragnie nas posłać do roboty, do tych, pośród których sam żyje, byśmy wspólnie z Nim zaradzali biedom tego świata.

* * *

Chodzi o to, by spełniły się słowa Psalmu 113, który mówi o Bogu, że jest tym, który ubogiego wziąwszy z gnoju prawie/ Umie posadzić na książęcej ławie. To wydobywanie biedaka z nędzy Chrystus dokonuje przez ludzi, może zwłaszcza przez polityków.

(Iz 40,1-5.9-11; 2 P 3,8-14; Mk 1,1-8)

Z czym kojarzymy słowo „chrzest”? Obrzęd, woda, świeca, chrzestni rodzice, trzeba iść do spowiedzi, przyjęcie, nadanie imienia… A potem? Nudne i na dodatek długie kazanie, naburmuszony urzędnik w kancelarii parafialnej, wrzeszczące wniebogłosy dzieciaki, rozhisteryzowana ciotka, podpity wujek, stos brudnych naczyń, poplamiony obrus i mocno nadszarpnięty budżet. I po chrzcinach! Już po chrzcie!

A przecież chrztu udziela, lepiej powiedzieć: chrzci, sam Jezus Chrystus i to chrzci przede wszystkim Duchem Świętym. Mówiąc językiem technicznym teologów, wylewa na nas swego Ducha, wlewa Go w nas, zanurza nas w Ducha Świętego jak w wodę. Te określenia, precyzyjne przecież i to bardzo, mogą jednak wprowadzać w błąd. Zdają się przedstawiać Ducha Świętego jako przedmiot, gdy tymczasem jest On kimś, jest osobą. A zatem być ochrzczonym Duchem Świętym to znaczy nieustępliwie trzymać się przekonania, że przez obrzęd chrztu Bóg potwierdza, iż z całą pewnością, bez względu na to, jak się będziemy sprawować, jak obchodzić ze światem, ludźmi i Bogiem, On nas od siebie nigdy, przenigdy nie odepchnie.

Jeśli tak, to nie ma potrzeby martwić się o to, czy Bóg się na nas gniewa, czy nie. W gruncie rzeczy nawet przepraszanie Boga za nasze grzechy nie ma większego sensu, jako że to nie Bóg nas opuścił, ale my opuściliśmy Boga. I nie Bóg powinien zmienić swoje nastawienie wobec nas, ale my musimy zacząć inaczej traktować Boga.

Zatem chrzest Duchem Świętym trwa przez całe nasze życie, gdyż jest to inna nazwa miłości Boga do nas i naszej miłości do Boga. Strach pomyśleć, ale ta miłość jest również przyczyną istnienia piekła. Czymże bowiem jest piekło, jeśli nie zmarnowaną miłością!

* * *

Tegoroczny synod biskupów zajął się Biblią, a szerzej, słowem Bożym. Jednocześnie ewangelicy ogłosili ten rok pierwszym rokiem dekady Lutra. Znamienny zbieg okoliczności, wart zastanowienia, bo wygląda na to, że ks. Marcin Luter i jego podejście do słowa Bożego wciąż jest na czasie. Twierdzi tak Otto Herman Pesch w książce pt. „Zrozumieć Lutra”.

(Iz 63,16b-17.19b; 64, 3-7; 1 Kor 1,3-9; Mk 13,33-37)

Czuwajcie to nie znaczy stójcie w miejscu, nie ruszajcie się i umierajcie ze strachu, bo co to będzie, jak Pan Domu wróci? Przecież ten Pan już wrócił! Co prawda zrobiliśmy wszystko, by się Go pozbyć, o czym świadczy Jego śmierć na krzyżu, ale On, jakby o tej wyrządzonej Mu krzywdzie zapomniał. Zmartwychwstał, a to znaczy, że jest i nie ma zamiaru nigdzie i nigdy odchodzić. Dzień w dzień słyszymy Jego mowę, widzimy Go w Jego Ciele i Krwi, a więc słyszymy i widzimy Go na nasz ludzki sposób. Mało tego, jak się dobrze wpatrzeć i wsłuchać w to, co mówią ludzie, choćby w to, co przekazują nam środki społecznego komunikowania, to i tam można, a nawet należy, jeśli jest się chrześcijaninem, dopatrzeć się i dosłyszeć głosu Pana Domu.

Pan Domu, o którym mówi Ewangelia Marka, swoich domowników, czyli nas, traktuje z miłością. Nie wyręcza nas, nie jest nadopiekuńczy, nie pozbawia nas rozumu, wolnej woli, serca. Przeciwnie, powołuje do współpracy z Nim nad nieustanną przebudową Domu, czyli już nie tylko Ziemi, ale i Wszechświata i to w dosłownym znaczeniu, jako że nasi naukowcy współpracują z badaczami Kosmosu.

Czuwać, znaczy działać. Zarówno strzec Domu, ale też Dom rozbudowywać, by dla każdego starczyło w nim miejsca. Pan Domu nakazuje odźwiernemu, a więc portierowi, by jego czuwanie wyrażało się w gotowości na przyjęcie każdego, kto do Domu zapuka, bo już z założenia, a więc z Ewangelii, wiemy, że Pan najczęściej przychodzi w sposób zwyczajny, powszedni, ziemski.

* * *

Adwent to czas oczekiwania na przyjście Pana, tak najczęściej mówimy o tym okresie roku liturgicznego. Rzeczywiście, Pan nie dokończył jeszcze swojej roboty, nie przestał budować Domu, jest na co czekać. Z tego jednak nie wynika, że możemy stać z założonymi rękoma i tylko się modlić, czyli odmawiać formułki i odprawiać nabożeństwa. Konstytucja o liturgii mówi, że życie chrześcijańskie nie ogranicza się do liturgii. Owszem, liturgia jest jego źródłem i szczytem, ale samo życie dzieje się również, a może przede wszystkim, poza kościołem i poza pacierzem. Jeśli liturgia jest źródłem i zarazem oceanem, z którego życie wypływa i do którego wraca, to samo życie jest rzeką, która przemienia okolice, przez które przepływa.

Wspomnienie Wszystkich Wiernych Zmarłych

(Hi 19,1.23 – 27a; 1 Kor 15,20 – 24a.25-28; Łk 23,44 – 46.50.52 – 53;24,1 – 6a)

Nauczono nas, że człowiek składa się z duszy i ciała. Oczywiście ze śmiertelnego ciała i nieśmiertelnej duszy. Śmierć następuje więc wtedy, gdy dusza odłączy się od ciała. Odchodząc do nieba, piekła albo czyśćca, pozostawia martwe ciało, które nadaje się tylko do zakopania w ziemi. Dusza żyje nadal, a ciało oczekuje zmartwychwstania. Tak, mniej więcej, wygląda katechizmowe nauczanie o śmierci człowieka. Przy wszystkich uproszczeniach trzeba jednak powiedzieć, że nie jest to nauczanie jedyne, znamy przecież nie od dzisiaj inne koncepcje śmierci i życia pozagrobowego.

Ot, choćby nazwa dzisiejszego dnia. Wspomnienie wszystkich wiernych zmarłych. Wszystkich wiernych, a nie tylko ich dusz. Wzywając świętych, wzywamy po imieniu Piotra apostoła, Marię Magdalenę, Ignacego z Loyoli i Faustynę Kowalską, a nie ich dusze. Ale najważniejsze jest to, że Biblia inaczej widzi człowieka niż uproszczone formułki katechizmowe. Dusza i ciało, i jeszcze duch, to nie części, z których składa się człowiek, lecz opis, kim jesteśmy. Jesteśmy ciałem, bo jesteśmy zbudowani z tej samej materii, z jakiej zbudowany jest wszechświat (w tym rośliny i zwierzęta), jesteśmy też duszami – żyjemy przecież. Nie jesteśmy jednak roślinami ani zwierzętami, bo jesteśmy duchowi, podobni do Ducha, jakim jest Bóg, a więc przede wszystkim myślimy, a to znaczy, że jesteśmy wolni i odpowiedzialni. W Biblii umiera nie ciało, ale cały człowiek i cały człowiek zmartwychwstaje i to nie w niebie, ale tu, na ziemi. Jezus jest przecież tym samym Jezusem, ale nie takim samym.

Paweł apostoł zapewnia Kościół, że już teraz umarliśmy. Umarliśmy, by żyć. Stało się to w chrzcie, który jednocześnie jest śmiercią i zmartwychwstaniem. Paweł mówi przecież o wewnętrznym człowieku, który nieustannie wzrasta, dorasta do człowieka tej miary, jakim jest Chrystus. A zatem, myśląc logicznie, nie ma potrzeby rozdzielania ciała od duszy, skoro człowiek jest całością i jako cały jest przez Chrystusa przebóstwiany.

* * *

Może więc nie mówmy o cmentarzu, że jest miejscem wiecznego spoczynku, że droga doń wiodąca jest drogą ostatnią a zmarli odchodzą, nawet jeśli dodajemy, że odchodzą do domu Ojca. My przecież nie mamy dokąd odchodzić, skoro nasz Bóg jest we wszystkim i ponad wszystkim.

(Wj 22,20-26; 1 Tes 1,5c-10; Mt 22,34-40)

Miłość jest słowem, które, przynajmniej w naszej kulturze, znaczy tak wiele, że czasami już nic nie znaczy. Kochamy ludzi, ale i psy, storczyki i dobrą pogodę, kochamy seks i obiad w dobrej restauracji. Kochamy wakacje i pracę, aż po chorobę pracoholizmu. Benedykt XVI

w encyklice „Deus caritas est” mówi, że prawzorem tych wszystkich miłości, czy jej przejawów, jest miłość kobiety i mężczyzny, a to z tego powodu, że ogarnia całego człowieka z duszą i ciałem, scala go, rozwija, a dając szczęście, pozwala smakować wieczność. Nie bez powodu coraz częściej oczekuje się od chrześcijan, że przywrócą oni, że przywrócimy, miłości właściwe jej piękno i godność.

Co by jednak o miłości nie powiedzieć, o tej miłości świętej ale i grzesznej, takiej, która daje życie, ale bywa, że i odbiera, jedno zawsze będzie prawdą – jest ona źródłem, fundamentem, rusztowaniem, szkieletem całej rzeczywistości. Dzieje się tak z bardzo prostego powodu. Według Biblii, i to obydwu Testamentów, miłość jest imieniem Boga, który jest we wszystkim i ponad wszystkim.

Bywa jednak, że nienawiść, egoizm, zachłanne podejście do ludzi i świata też nazywamy miłością. Świadczy o tym dzisiejsza Ewangelia. Saduceusze dogadują się ze swoimi wrogami faryzeuszami po tym, jak Jezus naraził się jednym i drugim swoim podejściem do życia i Boga. Sprzeciwiają się Jezusowi nie z czystej złośliwości, na to byli zbyt poważni, ale dlatego, że jawił się im On jako zagrożenie dla wszystkiego, co oni kochali, czyli dla tego, co uważali za istotne dla siebie, dla Boga i ojczyzny.

* * *

Nie bez powodu miłość w pierwszym odruchu kojarzymy z seksem. Może warto więc w tym miejscu zapytać, zastanowić się nad prostytucją, tzw. agencjami towarzyskimi, reklamą czy pornografią. Dlaczego te „przejawy”, takie spełnianie się miłości, są złem? Pamiętamy przecież film pod tytułem „Grek Zorba” i szlachetne zachowanie starej prostytutki. A może jest tak, że w ostatecznym rozrachunku i w tym wszystkim chodzi o miłość i jednocześnie o jej wyniszczanie?

(Iz 45,1.4-6; 1 Tes 1,1-5b; Mt 22,15-21)

Polityka, to zajęcie nie dla normalnego człowieka, ale dla różnego typu mniejszych lub większych typków. Uczciwy człowiek trzyma się od niej z daleka. Tę zawsze czarną robotę niech odwalają inni, za to się im przecież słono płaci. Nieustanne użeranie się, zabieganie o statystyczne słupki, podlizywanie się wyborcom, wystawianie sumienia na pokusy zgniłego kompromisu, a w szczególnych okolicznościach bywa, że trzeba na wojnę wysyłać żołnierzy i potem jakoś żyć ze świadomością, że mimo najszczerszych intencji popełniło się błąd. Jak udźwignąć śmierć poległych? A jednak, w Konstytucji duszpasterskiej o Kościele czytamy, że polityka jest szlachetną sztuką i uprawiając ją, można dobrze przysłużyć się zarówno jednostkom jak i całej ludzkości. Zaś ci, którzy chcieliby się w nią zaangażować, powinni solidnie przygotować się do tej służby. Polityk musi być kompetentny i to bardziej od innych, bo od jego decyzji zależy, jak się potoczą losy ludzi i świata.

O tej odpowiedzialności polityków wyraźnie mówi prorok Izajasz. Przecież to Bóg, w ostatecznym rozrachunku, osadził poganina Cyrusa na jego urzędzie, by przez niego ulżyć niedoli Izraelczyków. Podobna sytuacja zaistnieje w innym czasie, gdy w Rzymie inny władca zarządzi spis ludności i w ten sposób jakby przymusi Maryję i Józefa do podróży do Betlejem. Cesarz robił więc swoje, a Bóg swoje. Dopiero po pewnym czasie okazało się, że Bóg, nie ograniczając wolności cezara, spełnia dane obietnice. Zapewne dzisiaj dzieje się podobnie.

Bywa jednak, że Bóg niekoniecznie zawsze stoi po stronie tych, którzy szermują Jego imieniem w dzień i w nocy, w sejmie i rządzie, na wiecach i w mediach. Przeciwnie, również dzisiaj ma On swoich pogańskich Cyrusów, którzy nic o tym nie wiedząc, pełnią wolę Boga bez żadnej dla siebie straty, a przeciwnie, z zyskiem.

* * *

Słowa Chrystusa o oddawaniu Bogu, co boskie, a cezarowi, co cesarskie, bywają nadużywane na różne sposoby. Jedni znajdują w nich usprawiedliwienie do lekceważenia polityki, bo tylko Boże sprawy powinny nas interesować, a nie te ziemskie, inni do uzasadniania, że w polityce nie ma miejsca dla Boga i religii. Jeszcze inni sądzą odwrotnie – polityka, dlatego że jest sprawą z tego świata, powinna być podporządkowana religii. Skoro tak, to warto wzmóc czujność, gdy jakiś polityk zaczyna mówić o Bogu. Zresztą, nie tylko o polityków w tej sprawie chodzi, o kaznodziejów również.

(Iz 5, 1-7; Flp 4,6-9; Mt 21,33-43)

Izrael winnicą Boga. Prorok Izajasz zapewnia, że tak właśnie Bóg podchodzi do swojego narodu, jak dobry winogrodnik do swojej winnicy. Jeden i drugi robią wszystko, co w ich mocy, by chronić swą posiadłość przed rozlicznymi niebezpieczeństwami. Użyźniają winnice w nadziei, że kiedy przyjdzie czas winobrania zbiorą obfity plon. Izajasz nie ma wątpliwości, Bóg otacza Izraelitów i ich ziemie szczególną opieką.

Niestety, mimo wszelkich wysiłków Boga, Izrael nie przynosi spodziewanych owoców, a przeciwnie, rodzi gorzkie owoce ludzkiej krzywdy, bólu, nieprawości. Jednym słowem, prorok zarzuca swojemu narodowi złamanie przymierza, zdradę Boga. Wydawać się może, że zamiast pocieszać strapionych, jeszcze bardziej pogrąża ich w cierpieniu.

Izajasz, którego imię znaczy „Jahwe jest pomocą, zbawieniem”, niejako wbrew swojej naturze głosi nadejście kary, i to takiej, która doprowadzi Izraelitów nieomal do wyniszczenia. Jednocześnie zapowiada, że po odbyciu kary, naród się odrodzi pod panowaniem króla z rodu Dawida. Mimo to, według tradycji, Izajasz zapłaci śmiercią za swoje poglądy i nauczanie.

Tragedia proroka Izajasza, jak też tych, którzy go skazali, bo niewątpliwie jest to tragedia obydwu stron tego konfliktu, jest wciąż przedłużana zarówno w chrześcijaństwie, w Kościele, jak i poza nim. Na styku polityki i religii, w Kościele na styku władzy i charyzmatu, wciąż przecież dochodzi do większych, mniejszych, ale i tragicznych nieporozumień.

* * *

Co jakiś czas słyszymy o tym, że Kongregacja Doktryny Wiary napomniała, a w końcu zakazała któremuś z kolei teologowi głoszenia kazań, wykładania, publikowania. Często w dyskusjach, zwłaszcza z domorosłymi teologami, na nasze pytanie o to, czy o tamto, słyszymy: nie mędrkuj, taka jest nauka Kościoła, tak naucza Kościół i odpowiedni cytat z np. encykliki. Warto więc w tym miejscu przypomnieć pewnego biskupa, który tak bronił o. Sergiusza Bułhakowa, gdy ten popadł w tarapaty: Teolog jest wolny w swoich poszukiwaniach i nie można mu odmawiać prawa do błędu. Kościół jako całość ma ocenić, czy teolog popełnił błąd, natomiast sam teolog ma prawo poszukiwać (cyt. za: H. Paprocki, „Prawosławie, wieczna i niezmienna patrystyka”).